دانش سیاست و روابط بین الملل

مقدمه

جنگ در اوستیای جنوبی در اوت ۲۰۰۸ پس از روزها نبرد سنگین میان نیروهای گرجی و استقلال‌طلبان اوستیای جنوبی آغاز شد. پس از اعلام آتش بس در تاریخ۷ اوت نیروهای ارتش گرجستان در عملیات غافلگیرانه‌ای چخینوالی پایتخت جمهوری غیررسمی اوستیای جنوبی را تحت تصرف نیروهای خود قرار داد این عملیات واکنشی نسبت به حملات منتسب به نیروهای جدایی‌خواه اوستیای جنوبی به روستاهای گرجستان بود.در ۸اوت روسیه واکنش به این حمله گرجستان، نیروهای خود را در مرز با اوستیا قرار داد و تانک‌های خود را وارد شهر چخینوالی کرد. دیمتری مدودف این اقدام روسیه را در جهت دفاع از شهروندان روسی ساکن اوستیای جنوبی دانست.میخائیل ساکاشویلی رئیس جمهور گرجستان اعلام کرده‌ است که گرجستان از خود دربرابر حملات روسیه دفاع خواهد کرد. در این بین گرجستان اعلام کرده است که هواپیماهای جنگی روسیه فرودگاه بین المللی تفلیس را در حومه این شهر بمباران کرده اند.روسیه همچنین ناوهای جنگی خود را به بنادر گرجستان در حاشیه دریای سیاه اعزام کرده است.همچنین چهار افسر روسی نیز توسط گرجستان دستگیر شدند.

وضعیت اوستیا

اهالی اوستیا اقلیت قومی مجزا از گرجستان می‌باشند که در کنار رودخانه دون زندگی می‌کنند. اوست‌ها یا آسی‌ها قومی ایرانی‌تبار هستند که خود در زبان خود قوم خود را ایرونی می‌نامند. نیای آن‌ها آلان ها بودند و زبان آسی نیز از زبان‌های ایرانی شاخه خاوری است. آسی‌ها پس از حمله نیروهای مغولی در سدهٔ سیزدهم میلادی، از سزمین‌های قفقاز رانده شده و به اوستیای کنونی آمدند بخشی از آنها در اوستیای شمالی و گروهی دیگری در اوستیای جنوبی مستقر شدند. اوستیای جنوبی در بیشتر کشورهای جهان به عنوان قسمتی از گرجستان شناخته می‌شود. اوستیا جنوبی ۷۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد که از این تعداد (حدود ۱۴ هزارنفر) آن‌ها را اقلیت گرجی‌تبار تشکیل می‌دهند. وسعت این منطقه از لحاظ مقایسه ۱٫۵ برابر کشور لوگزامبورگ می‌باشد. در سال‌های ۱۹۹۲-۱۹۹۱ در گیری‌های برای استقلال از گرجستان در اوستیا روی داد که منجر به مرگ ۲٬۰۰۰ نفر شد. علت این درگیری‌ها تلاش مردم اوستیای جنوبی برای اتحاد با منطقه خویشاوند خود، (اوستیای شمالی) و علیه پذیرفتن شهروندی گرجستان بود.پس از رسیدن به یک توافقنامه صلح در سال۱۹۹۲ از هرکدام از کشورهای روسیه و گرجستان ۵۰۰ نیرو مسئولیت تأمین صلح را درغالب نیروی حافظ صلح بر عهده گرفتند. گرجستان نیروهای حافظ صلح روسیه را متهم به جانبداری از جدایی‌طلبان اوستیای جنوبی می‌کند اگرچه روسیه این موضوع را رد می‌کند. پس از برقرای صلح در گیری‌های پراکنده‌ای بین نیروهای گرجستان و جدایی‌طلبان رخ داد. میخائیل ساکاشویلی به مردم اوستیا جنوبی وعده اختیارات خاص به این منطقه در غالب یک دولت فدرال داده‌است ولی جدایی‌طلبان خواستار استقلال کامل این منطقه از گرجستان می‌باشند.برخی منابع خبری اعلام کرده‌اند که بیش از نیمی از جمعیت اوستیای جنوبی گذرنامه روسی دارند. دیمتری مدودف این رقم را حدود ۹۰ در صد ساکنان اوستیا دانسته و آمادگی روسیه را برای حمایت از شهروندان خود اعلام کرده‌است.

درگیری ها و مداخلات بین المللی

در گیری‌های دوطرف به جنگ اطلاعاتی نیز کشیده شد. وبگاه اینترنتی بانک ملی گرجستان مورد حمله هکرها قرار گرفت و صفحه اصلی آن حذف گشت و صفحه حاوی گالری از دیکتاتورهای قرن بیستم جایگزین شد.وبگاه‌های خبری گرجستان نیز مورد حملات اینترنتی قرار گرفتند و رخنه‌های اینترنتی به وبگاه وزارت دفاع گرجستان صورت گرفت.در ابتدا هردو وبگاه بانک ملی گرجستان و وزارت امور خارجه گرجستان به ناچار خاموش شدند ولی در نهایت دوباره آغاز به کار کردند. در نقطه مقابل دولت گرجستان از پخش برنامه‌های تلویزیونی روسیه جلوگیری کرد. چندبن وبگاه اینترنتی حامی روسیه نیز در گرجستان مسدود شد ولی پس از مدتی این وبگاه‌ها دوباره به حالت فعال بازگشتند. اگر چه این حملات اینترنتی درای سابقه نیز می باشد در آوریل سال ۲۰۰۷ میلادی حمله هکرهای روسی به سایتهای جمهوری های خود مختار خودمختار، سیستمهای انتقال داده در این جمهوری ها را با اختلالات گسترده ای مواجه کرد. دلیل این امر ناراحتی و اعتراض این هکرها به برداشتن بنای یادبود جنگ جهانی دوم شوروی سابق از مرکز شهر تالین پایتخت جمهوری استونی بود.

با وجود آغاز این جنگ دبیر کل ناتو اعلام داشت که تعهد اين سازمان مبنی بر عضويت آتی گرجستان در اين سازمان همچنان به قوت خود باقی است. وی افزود ناتو، به درخواست های گرجستان برای کمک، به صورت اضطراری رسيدگی می کند.دولت روسيه با تمايل گرجستان برای پيوستن به ناتو به شدت مخالف است. همچنین ناتو به علت حمله روسیه به گرجستان از پذیرفتن یک کشتی روسیه برای شرکت در مانور نظامی بین المللی در دریای مدیترانه خودداری کرد. دولت روسیه آمریکا رامتهم به آموزش و حتی شرکت در این جنگ کرد ولی آمریکا ضمن رد این اتهامات اعلام کرد که مستشاران نظامی آمریکا برای آموزش آن دسته از سربازان گرجی که طبق برنامه قرار است به عراق اعزام شوند، درگرجستان بوده اند. همچنین پس از رسیدن به آتش بس شکننده در این جنگ شماری از اعضای اتحادیه اروپا خواهان اعزام نیروهای پاسدار صلح به اوستیای جنوبی، در چارچوب واحدی از پاسداران بین المللی صلح شدند. با شدت گرفتن درگيری روسيه و گرجستان دونالد تاسک، نخست وزير لهستان اعلام کرد که اقدامات روسیه در گرجستان احتمال امضای توافق نامه موشکی این کشور با امریکا را تقويت می کند. در نهایت دولت لهستان این توافقنامه را امضا نمود که بر اساس آن به آمریکا اجازه ایجاد سپر موشکی در درون مرزهای این کشور داده می شود اامضای این قرار داد خشم روسیه را برانگیخت. در این بین دولت اکراین نیز اعلام کرد که کشتی ها ناوگان دریایی روسیه که بندر سواستوپل در کرانه های دریای سیاه و در خاک اوکراين را به منظور جنگ ميان روسيه و گرجستان ترک کرده اند، برای ورود مجدد باید از دولت این کشور اجازه بگیرند دولت روسیه این موضوع را ناقض توافقنامه دوطرف دانست. آنجلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان ضمن آنکه خواهان خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان شد به نشانه همبستگی با گرجستان اعلام کرد که از عضویت گرجستان در ناتو حمایت خواهد کرد.

پس از آنکه دولت فرانسه پیشنهاد صلحی را به دوطرف در گیری ها پیشنهاد کرد میخائیل ساکاشویلی، رئیس جمهور گرجستان اعلام کرد که او این طرح آتش بس را امضاء کرده است. علاوه براین روسیه نیز قرارداد صلح پینشنهادی فرانسه برای صلح با گرجستان را امضا کرد.طبق این قرارداد صلح، نیروهای روسیه باید خاک گرجستان را ترک کنند اما سرگی لاوروف ، وزیر امور خارجه روسیه اعلام کرد که که نیروهای روسیه، تا زمانی که لازم باشد در گرجستان می مانند و از . او از تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان خودداری کرد و از تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان خودداری کرد. مطابق با این توافقنامه که دارای ۶ بند بوده و توسط دوطرف در گیری امضاء شده است نیروهای روسیه باید به پایگاهها و مواضعی بازگردند که پیش از آغاز درگیری های در آن ها مستقر بودند. دیمتری مدودیف، رئیس جمهوری روسیه نیز اعلام کردکه نیروهای روسیه در ۱۸ اوت ۲۰۰۸ خروج از خاک گرجستان را آغاز خواهند کرد. این توافقنامه آتش بس شش ماده ای یشنهاد شده توسط فرانسه شامل توقف فوری جنگ، احترام به حاکميت گرجستان در منطقه مورد مناقشه و برقراری مجدد وضعيت پيشين حاکم بر منطقه می شود. بر اساس اين توافقنامه، نيروهای صلح بان روسی، و نه نيروهای اعزامی اين کشور پس از شروع درگيری ها، اجازه خواهند داشت که در مناطق اوستيای جنوبی و ابخازيا حضور داشته باشند. در ۱۹ اوت تبادل اسیران بین گرجستان وروسیه آغاز شد در اولین مرحله از این تبادل پانزده سرباز گرجستانی با پنج سرباز روسی مبادله شدند. با وجود آنکه روسیه طرح صلح پیشنهادی فرانسه را پذیرفت و خروج از خاک گرجستان را آغاز کرد ولی اعلام کرد که دو منطقه جدایی طلب اوستیای جنوبی و آبخازیا، دیگر به هیچوجه نمی خواهند بخشی از خاک گرجستان باشند. در پی فرآیند صلح روسیه اعلام کرد که برای پذیرش یک‌صد ناظر اروپایی برای سفر به گرجستان و نظارت بر عقب‌نشینی نیروهای روسی از گرجستان آمادگی ندارد. در همین حال، الکساندر بورتنيکوف، رييس سرويس امنيت فدرال روسيه، گرجستان را به توطئه برای انجام حملات تروریستی در اين کشور متهم کرد

اهداف روسیه

روساي جمهور اين دو جمهوري [اوستياي جنوبي و آبخازيا] از روسيه خواستند تا استقلال آنها را به رسميت بشناسد.

تصميم سختي بر عهده من بود. بايد ابراز عقايد آزادانه مردم اوستيا و آبخازيا را در نظر مي‌گرفتم و براساس اصول منشور سازمان ملل و ديگر اسناد قوانين بين‌المللي، حكم به رسميت شناختن استقلال اوستياي جنوبي و آبخازيا توسط فدراسيون روسيه را امضا كردم.

من صادقانه اميدوارم كه مردم گرجستان يعني كساني كه ما با آنها احساس برادري و همدردي تاريخي مي‌كنيم، روزي رهبراني خواهند داشت كه شايسته آن هستند. كساني كه به كشور خود توجه مي‌كنند و روابط مسالمت‌آميز دوطرفه را با تمام مردم منطقه قفقاز گسترش مي‌دهند.

روسيه آماده حمايت از دستيابي به چنين هدفي است. در یک جمعبندی اهداف روسیه را می توان اینگونه برشمرد:

منابع:

دانشنامه ویکی پدیا

سایت ایراس